Demoralizacja to pewne rozprężenie, zwłaszcza moralne, zepsucie, rozluźnienie dyscypliny, karności. Charakterystyczne cechy to: podziw dla tzw. złych czynów, cynizm, brawura, nieżyczliwy stosunek do człowieka. Demoralizacja to pewien proces odchodzenia od obowiązujących w społeczeństwie wartości moralnych, a przejawiających się poprzez popełnienie czynu zabronionego. Demoralizacja jest wynikiem i jednocześnie przejawem nieprzystosowania społecznego nieletniego. Nie chodzi tutaj o zachowania jednostkowe, sporadyczne, izolowane, lecz o zespoły różnorodnych zachowań powtarzające się wielokrotnie i utrzymujące się.
Zachowania, które nazywane są przejawem demoralizacji to:
- wulgarne słownictwo,
- wagarowanie, (uchylanie się od obowiązku szkolnego lub kształcenia zawodowego)
- wandalizm,
- ucieczki z domu,
- przedwczesne podejmowanie życia seksualnego,
- stosowanie agresji, przemocy,
- palenie papierosów,
- spożywanie alkoholu,
- zażywanie narkotyków i innych środków odurzających
- udział w destrukcyjnych subkulturach, sektach.
- naruszenie zasad współżycia społecznego (szkodzenie innym);
- popełnienie czynu zabronionego;
- udział w grupach przestępczych.
Ustawa przewiduje, że zwalczanie demoralizacji nieletnich powinno być realizowane przy pomocy środków wychowawczych i poprawczych. Środki wychowawcze mogą być stosowane wobec nieletnich, którzy wykazują objawy demoralizacji, jak również wobec tych, którzy popełnili czyn karalny.
Środki wychowawcze to:
- upomnienie
- zobowiązanie do określonego postępowania, a zwłaszcza do naprawienia szkody, przeproszenia pokrzywdzonego, podjęcia nauki lub pracy, zaniechania używania alkoholu lub środków odurzających
- nadzór rodziców
- nadzór kuratora
- skierowanie do ośrodka terapeutycznego
- zakaz prowadzenia pojazdów
- umieszczenie w placówce leczniczej
- przepadek rzeczy uzyskanych w popełnieniu czynu karalnego
- umieszczenie w rodzinie zastępczej, w młodzieżowym ośrodku wychowawczym albo młodzieżowym ośrodku socjoterapii.
- środek poprawczy, w postaci umieszczenia w zakładzie poprawczym, stosowany jest wobec nieletniego, który popełnił czyn karalny oraz jeżeli przemawia za tym wysoki stopień demoralizacji, charakter czynu, a także wówczas, gdy inne środki okazały się nieskuteczne.
